Ieu maitot !!!!

Nhòrla de Lingamiau publicada dins l'Almanach Limousin en 1905.

L'i a 'na cinquantena d'ans, chas Pinpon dau Montin 'vian un pitit que se 'pelava Jaque ; mas n'autres lo 'pelavan Jacon, si n'es quauques vetz Jaquilhon. Pitit Jacon, que 'viá trapat sos dietz ans despuei las prunas, ne 'viá gaire seurtit dau vilatge si n'es per 'nar au pàisser ente eu tochava las vachas.

Un mandin, son pair li disset : " Ten, Jacon, 'trapa 'quela 'gulhada. Nos vam 'nar a Limòtges, se disset-eu, nos vam menar la junja qu'ai venduda chas Manton. Tu segras de per darreir per la fissar quand 'la fará son empaurida, e tu portaràs tanben 'queu pitit bissac de calaus per lo laissar a l'auberja de la Barny, quand nos siran dins Montmalier. "

Qu'es lo Jacon qu'eriá content, sas p'itas chambas ne'n lebretavan ! Ilhs partigueren tot tres... Quò faguet bon voiatge d'aiciá a las Teulieras, Iè ! quò faguet brave, quò fuguet lo grand toner de Diu ! per 'mor qu'um rancontret un sodard. La junja, coma quauque monde dau jorn d'aüei, n'aimava pas los sodards. 'La ne'n 'viá pas vut, la paubra béstia, e quand 'la fuguet davant 'quelas malinas rojas, 'la se metet d'espingar, de vostiar e de dançar, sens chabretaire, una borreia d'Auvernha que faguet fugir lo Jacon, que faguet esparsir los calaus e que fotet lo Pinpon tot eslonjat dins las romdres dau fossat.

A la fin, quand lo sodard se fuguet agroat darreir lo plais, tot 'chabet per se 'dobar. - Pinpon n'eriá mas un pauc eissebrat, um tornet 'massar los calaus qu'erian eissamat sus la rota e um 'ribet dins Montmalier davant chas la mair Barny. - Ten, se disset Pinpon au pitit, entra ton bissac de calaus ; despaicha-te, t'atende 'quí.

A 'quela ora , um fasiá lo destrenh de l'auberja e um 'viá seurtit dins lo fond dau colidor, ente fasiá un pauc brun, um de 'quilhs grands auseus verdinhard e mocandier qu'ilhs 'pelan daus perruquets.

Quand lo pitit 'riba vers la cosina, quauqu'un li creda : "Bonjour, Jaco". Eu se desvira, mas ne veu degun. Eu 'chaba d'entrar e balha sos calaus. En s'en tornant, dins lo colidor, um li creda denguera : "As tu déjeuné, Jaco ?" 'Questa vetz, tot sunsit, mon Jacon que veu la béstia davant se cujet tombar tot de cul. Plan esfredat, eu tira sa carqueta : "Ercusatz-me, Monsur, vos 'viá prengut per un auseu", se disset-eu.

"Ah ! ah! creda madama Barny dau fond de la cosina, il te parle le perroquet ?" Mas mon Jacon fotet lo camp coma si 'viá 'gut un burgaud esmalit dins sas malinas, e tot letejant eu disset a son pair : "L'i vòle pus rentrar dins 'quela garça de maison ! L'i a quauque sale diable montat sur 'n'eschala, tot endechat, tot ratatinat, que s'es 'bilhat emb de l'erba, qu'a un grand nas de còrna e que permena 'na gròssa chica de tabac dins sas bochas ! 'Nam nos-en, eu podriá seurtit e eu me fai paur... Dija, pair, qu'es benleu parent coma Madama Barny ? 'La lo 'pela lo pair Roquet."

Quand era pitit, fasiá de l'asma. Bon, ne'n fau totjorn mas mens. Lo medecin disset a mos pairs : "Lo fau mandar dins las Pirineus". Entau, a cinc ans, deguei passar l'estiu en Catalonha Nòrd, mai precisament a La Guingueta d'Ix (Bourg-Madame en francés) en Cerdanha, sens mos pairs dins un institut especializat dins las malaudias respiratorias daus mainatges. L'i tornarai quatre estius. L'i aprenguei a far dau veló. Prenián lo petit train jaune aus colors catalanas per 'nar nos permenar a Oceja o alhors. Ne'n ai tot plen de suvenirs, dau solelh de julhet mai daus auratges dau mes d'aust, daus juecs mai de la quine respiratoria... La Guingeta d'Ix es pas plan granda mas rasis i a 'na vila : Puigcerdà. Entre los dos, lo Segre.

Lo Segre es una de las frontieras naturalas de França. "Naturala" vòu dire que te fau molhar los pès per passar de l'autre costat. Ren mai. Perque, a cinc ans, comprenguei que las frontieras son pas naturalas dau tot ! L'autre costat era lo país de ma granda (murciana) mai de mon reir-oncle (barcelonés). Mas era l'autre costat. I aviá 'na brava gendarmariá rasis lo pitit pont per passar lo Segre e 'nar a Puigcerdà. Mai daus gardas civius. Sus un pont tant pitit. Coma si òm voliá pas que tu passes. Vesiá pas la diferéncia entre lo monde de 'queu costat e 'queu de l'autre. Eran catalans dau dos costat. Qu'era la Cerdanha dau dos costat. E perque tan de gendarmas a l'entrada dau país de ma granda ? Avián pas lo drech de l'i 'nar ?

Lo parc de l'institut se trobava lo long dau Segre. Aviá l'autre costat en fàcia de me tot lo temps. Perque pas traversar lo riu ? Podiá pas zo far perque lo parc era encerclat per un grilhatge. 'Laidonc, lançave daus pitits calhaus, loenh, loenh, per fin que tombessan de l'autre costat. Tot plen de pitits calhaus passeren la frontiera coma 'quò e la gendarmariá mai la garda civila jamai zo saugueren.

Enquera 'n'istòria dau pair Dugay d'a Borganuòu. La coneissiá per l'aver legir dins un libre de Panazô, Lou Bouéradour din lou toupi.

Coma me l'aviá fach remarcar lo Peiroton, me mancava tres premis de balhar. Benleu me diguet 'quò per ne'n aver un... Benleu... E m'en vau li ne'n balhar un, perque nos fai escotar tot plen de brava musica sus son blòg (e tanben perque espere un jorn 'nar chas se per gostar tot lo bon minjar que fai la Peirotona !!!).

Voldriá ne'n balhar un a 'na domaisela catalana que viu dins una capseta de cartró perque nos fai de las cronicas a l'entorn de 'quela v-òrra frontiera que copa nòstres país en dos. Mai 'la aima los comics. Benleu la rescontrariá un jorn...

Lo darrier serà per un tipe que fai 'na brava emission de radio sus Limòtges. Qu'es lo Tiston e son emission se 'pela Bolega te !

Frédéric Minvielle voliá esser francés mai neerlandés. Deu rendre son passapòrt mai sa carta d'identitat perque la França reconeis pas son maridatge emb un òme neerlandés.

Sabiá qu'aquò se fasiá per las femnas, mas, i a longtemps... Ne'n i a de las istòrias entau, dins ma familha, de femnas maridadas a daus espanòus que perden lor nacionalitat francesa mai daus mainatges que podian pas aver la nacionalitat dau pair (republican espanhòu exilat en França) ni de la mair francesa... Enfin, cresiá qu'era avant...

Non. La França a pas chamnhat. Pas mai de nacionalitat francesa (e subretot pas mai de drechs civics que van emb la nacionalitat) per los que van coma l'estrangier... Mariane lors ditz : Quò se fai pas de se maridar coma un autre òme ! Defòra de nòstra bela nacion eterosexuala !

L'identitat nacionala seriá eterosexuala ? Faudriá demandar au ministèri...